menuMENU

50% koszty uzyskania przychodu na zleceniu - kiedy się nie opłaca

Zlecasz komuś pracę, przy której powstaje coś chronionego prawem autorskim: nagranie lektora, zdjęcia, tekst, grafikę. Kusi, żeby wpisać w umowie zlecenia, że 80% stawki to zapłata za prawa autorskie. Wtedy zleceniobiorca ma 50% kosztów uzyskania przychodu, płaci niższy podatek i… wyjdzie taniej.

Wyjdzie, ale niewiele: przy podziale, który mieści się w minimalnej stawce godzinowej, o mniej więcej 2%. Za to firma bierze na siebie ryzyko podatkowe, a przy zbyt dużej części „za prawa” także spór o minimalną stawkę. Poniżej przeliczam 50% koszty uzyskania przychodu na umowie zlecenia na przykładzie 50 zł na rękę za godzinę i pokazuję, kiedy ten podział się nie opłaca.

Spis treści

Kiedy na umowie zlecenia przysługuje 50% kosztów uzyskania przychodu?

Zwykłe koszty na zleceniu to 20% przychodu (art. 22 ust. 9 pkt 4 ustawy o PIT). 50% przysługuje tylko do tej części wynagrodzenia, którą twórca dostaje za korzystanie z praw autorskich albo za ich przeniesienie. To samo dotyczy artysty wykonawcy, np. aktora, i jego praw pokrewnych, czyli praw do samego wykonania, nie do utworu (art. 22 ust. 9 pkt 3). Łącznie w roku takie koszty mogą wynieść najwyżej 120 000 zł (art. 22 ust. 9a).

Do tego dochodzą trzy warunki:

  • praca mieści się w zamkniętej liście z art. 22 ust. 9b, np. twórczość audialna i audiowizualna, literatura, fotografika, programy komputerowe, sztuka aktorska, produkcja audialna i audiowizualna;
  • powstał utwór albo artystyczne wykonanie i masz na to dowody;
  • wynagrodzenie za prawa jest w umowie wyraźnie oddzielone od zapłaty za samą pracę.

Dwa ostatnie warunki opisał Minister Finansów w interpretacji ogólnej nr DD3.8201.1.2018 z 15 września 2020 r. w sprawie 50% kosztów. W umowie można wpisać procent, np. „X% wynagrodzenia to zapłata za przeniesienie praw”. Sam procent nie wystarczy: zapłata za prawa musi być powiązana z konkretnymi utworami, a ich powstanie udokumentowane, np. w ewidencji nagrań albo w oświadczeniu zleceniobiorcy.

Czy lektor ma prawo do 50% kosztów? Ryzyko ponosi płatnik

Słowa „lektor” na liście z art. 22 ust. 9b nie ma. Nagranie głosu można podciągnąć pod sztukę aktorską (pkt 2) albo produkcję audialną i audiowizualną (pkt 3). Prawo autorskie uznaje też za artystów wykonawców recytatorów i inne osoby, które w sposób twórczy przyczyniają się do wykonania (art. 85 ust. 2 ustawy o prawie autorskim).

Fiskus przyznawał lektorom 50% kosztów, np. w interpretacji indywidualnej z 20 kwietnia 2018 r. (0114-KDIP3-3.4011.75.2018.2.IM) dla lektorki nagrań do reklam, rozliczanej umową o dzieło. Interpretacja indywidualna to odpowiedź Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (KIS) na wniosek konkretnej osoby o jej własnej sytuacji. Chroni tylko tę osobę, która o nią wystąpiła.

Spokojne, neutralne odczytanie tekstu szkoleniowego to co innego niż interpretacja roli w reklamie. Organ może uznać, że twórczego wykonania nie było. Wtedy nie ma praw, za które można zapłacić z 50% kosztami.

O 50% kosztach decyduje firma jako płatnik i to ona odpowiada za źle pobraną zaliczkę. Płatnik, który nie pobrał podatku w należnej wysokości, odpowiada za niego całym swoim majątkiem (art. 30 § 1 i 3 Ordynacji podatkowej). Pewność daje dopiero interpretacja wydana dla Twojej firmy.

Jak obliczyć zysk z 50% kosztów przy 50 zł na rękę?

Weźmy zleceniobiorcę z pełnymi składkami ZUS (nie studiuje, nie ma etatu, firmy ani innego zlecenia) i stawkę 50 zł na rękę za godzinę. Bez podziału to 69,22 zł brutto i 81,70 zł kosztu firmy. Z 69,22 zł zleceniobiorca oddaje 11,26% na emeryturę i rentę (bez dobrowolnej składki chorobowej). Od reszty płaci 9% składki zdrowotnej i 12% zaliczki na podatek, liczonej po odjęciu 20% kosztów. Całe przeliczenie krok po kroku, także dla studenta i osoby z etatem, pokazałem we wpisie Umowa zlecenie brutto netto: stawka na rękę i koszt firmy w 2026.

Firma dokłada 18,03% swoich składek. To emerytalna i rentowa (stawki z art. 22 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), wypadkowa 1,67% (taką stawkę przyjmuje ZUS w swoich wyliczeniach, Twoja może być inna) oraz 0,10% na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (art. 27 ustawy budżetowej na rok 2026). Funduszu Pracy w przykładzie nie ma, bo przy 40 godzinach w miesiącu przychód ze zlecenia jest niższy od płacy minimalnej (4806 zł w 2026 r., rozporządzenie Rady Ministrów z 11 września 2025 r.). Jeśli zleceniobiorca jest w PPK, dochodzi jeszcze wpłata do PPK. Kiedy zleceniobiorca w ogóle trafia do PPK, opisałem we wpisie PPK a umowa zlecenie: kiedy dorywczy zleceniobiorca trafia do PPK.

Podział nie zmienia składek ZUS ani zdrowotnej, bo ich podstawą jest cały przychód ze zlecenia. Zmienia tylko zaliczkę na podatek. Przy tej samej kwocie na rękę wychodzi tak:

  • bez podziału: 69,22 zł brutto, koszt firmy 81,70 zł;
  • 50% za prawa: 67,72 zł brutto, koszt firmy 79,93 zł, czyli 1,77 zł mniej na godzinie;
  • 80% za prawa: 66,85 zł brutto, koszt firmy 78,91 zł, czyli 2,79 zł mniej, ale za pracę zostaje wtedy mniej niż minimalna stawka (o tym niżej).

Podział stawki na pracę i prawa przy 50 zł na rękę: koszt godziny bez podziału 81,70 zł, bezpieczny limit za prawa w 2026 ok. 53%, oszczędność ok. 1,89 zł na godzinie, za pracę przy podziale 80/20 tylko 13,37 zł

Jeśli przyjąć ostrożnie, że minimalną stawkę musi dać sama część za pracę, najwyższy podział to ok. 53% za prawa. Wtedy godzina kosztuje ok. 79,81 zł, czyli oszczędzasz ok. 1,89 zł na godzinie, mniej więcej 2,3%. Przy 40 godzinach w miesiącu daje to ok. 76 zł.

U zleceniobiorcy, który ma etat u innego pracodawcy z pensją co najmniej minimalną, od zlecenia płaci się tylko zdrowotną i podatek. Tam limit to ok. 47,8% za prawa, a zysk spada do ok. 1,27 zł na godzinie.

Tyle zostaje w kieszeni firmy, jeśli w umowie stoi stawka na rękę. Przy stałej stawce brutto Twój koszt się nie zmienia, a zleceniobiorca dostaje na rękę ok. 1,18 zł na godzinie więcej.

Jeśli zleceniobiorca złożył Ci PIT-2, czyli oświadczenie, że zaliczki mają być mniejsze o 300 zł miesięcznie (art. 31b ustawy o PIT), przy pracy do ok. 50 godzin w miesiącu (w przykładzie 40) zaliczki i tak nie ma. Podział nie daje wtedy nic.

Podział 80/20 a minimalna stawka godzinowa

Minimalna stawka godzinowa na zleceniu wynosi 31,40 zł brutto w 2026 r. (rozporządzenie Rady Ministrów z 11 września 2025 r.) i 32,30 zł od 1 stycznia 2027 r. (rozporządzenie z 14 września 2026 r.). Ustawa liczy ją od wynagrodzenia „za każdą godzinę wykonania zlecenia” (art. 8a ust. 1 ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę).

Przepisy nie mówią wprost, czy przy podziale liczy się cała stawka, czy tylko część za pracę. Jeśli jednak w umowie piszesz, że 80% stawki to zapłata za prawa, sam mówisz, że za pracę płacisz 20%. Przy 66,85 zł brutto to ok. 13,37 zł za godzinę, mniej niż połowa minimum. Inspektor pracy może to tak przeczytać.

Za wypłatę poniżej minimalnej stawki grozi grzywna od 1 000 do 30 000 zł (art. 8e). Dostaje ją osoba, która wypłaca: właściciel firmy albo ktoś, kto działa w jej imieniu, np. członek zarządu. Do tego zleceniobiorca może żądać wyrównania do minimalnej stawki i nie może się tego prawa zrzec (art. 8a ust. 2 i 4).

Bezpieczniej założyć, że minimalną stawkę musi dać sama część „za pracę”. Przy 50 zł na rękę i pełnych składkach na prawa zostaje wtedy najwyżej ok. 53% w 2026 r. i ok. 52% w 2027 r. Przy wyższej minimalnej stawce w kolejnych latach ten limit będzie maleć.

Ulga dla młodych: przy osobie do 26 lat podział odbiera zwolnienie

Osoba przed 26. urodzinami nie płaci podatku od przychodów z etatu, umowy zlecenia, praktyk absolwenckich, stażu uczniowskiego i zasiłku macierzyńskiego, do 85 528 zł rocznie (art. 21 ust. 1 pkt 148 ustawy o PIT). Przychodów z praw autorskich na tej liście nie ma, co Ministerstwo Finansów napisało wprost w objaśnieniach podatkowych do ulgi dla młodych.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 26 lutego 2025 r. (II FSK 740/22) uznał, że część wynagrodzenia ze zlecenia, do której firma stosuje 50% kosztów, to przychód z praw majątkowych, a nie ze zlecenia. Zwolnienie jej nie obejmuje i firma musi pobrać od niej zaliczkę na podatek.

Efekt: bez podziału zleceniobiorca do 26 lat nie płaci podatku wcale. Z podziałem płaci podatek od części za prawa, więc przy tej samej kwocie na rękę godzina kosztuje Cię więcej. Przy 50 zł na rękę, pełnych składkach i 50% za prawa to ok. 75,57 zł zamiast 73,08 zł. Przy zleceniobiorcy do 26 lat podziału nie rób.

Prostsza droga: stawka obejmuje zapłatę za prawa

Zamiast procentu wpisz w umowie zlecenia jedno zdanie: wynagrodzenie obejmuje także zapłatę za przeniesienie praw do tego, co powstanie. Zleceniobiorca rozlicza się wtedy ze zwykłymi 20% kosztów, a firma nie bierze na siebie sporu o to, czy praca była twórcza.

Prawa przechodzą na firmę na podstawie umowy, niezależnie od sposobu liczenia podatku. Ale tylko na tych polach eksploatacji, czyli sposobach korzystania (np. internet, telewizja, druk), które umowa wyraźnie wymienia (art. 41 ust. 2 ustawy o prawie autorskim). Bez wyraźnego zapisu o przeniesieniu uważa się, że twórca udzielił tylko licencji (art. 65).

Umowa zlecenie z przeniesieniem praw autorskich wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności (art. 53, a dla praw do wykonania, np. nagrania lektora, art. 92 tej ustawy). Forma pisemna to podpis własnoręczny albo kwalifikowany podpis elektroniczny (art. 78 i 78¹ Kodeksu cywilnego). Skan podpisu albo kliknięcie „podpisz” w zwykłej aplikacji do umów tego nie spełnia.

Wątpliwości, czy w Twojej sytuacji podział ma sens, warto przegadać z biurem rachunkowym. Jeśli rozliczasz się z nami, w ramach kadr i płac przy księgowości policzymy oba warianty przed podpisaniem umowy.

Najczęstsze pytania o 50% kosztów na zleceniu

Czy lektor może mieć 50% kosztów uzyskania przychodu?+

Może, jeśli jego nagranie jest twórczym, artystycznym wykonaniem, a umowa wyodrębnia zapłatę za prawa. Zawodu lektora nie ma wprost w art. 22 ust. 9b ustawy o PIT, więc przy rutynowym odczytaniu tekstu ryzyko sporu z urzędem jest realne, a ponosi je płatnik.

Koszty uzyskania przychodu 20 czy 50% na umowie zlecenia?+

Standardowo 20%. 50% tylko do części wynagrodzenia za prawa autorskie albo pokrewne, przy pracy z listy z art. 22 ust. 9b i do limitu 120 000 zł kosztów w roku.

Czy 50% kosztów obniża składki ZUS?+

Nie. Na zleceniu podstawą składek społecznych i zdrowotnej jest cały przychód z umowy. Koszty uzyskania przychodu zmieniają tylko zaliczkę na podatek.

Czy osoba do 26 lat może mieć 50% kosztów na zleceniu?+

Może, ale się jej to nie opłaca. Według wyroku NSA z 26 lutego 2025 r. (II FSK 740/22) część za prawa traci zwolnienie z ulgi dla młodych, więc od niej trzeba pobrać zaliczkę. Bez podziału podatku nie ma wcale.

Ile maksymalnie można przeznaczyć na prawa autorskie przy minimalnej stawce?+

Przepisy tego wprost nie rozstrzygają. Bezpieczniej założyć, że za samą pracę musi zostać co najmniej 31,40 zł brutto za godzinę w 2026 r. (32,30 zł w 2027 r.). Przy 50 zł na rękę i pełnych składkach to ok. 53% za prawa.

Pamiętaj: 50% kosztów na zleceniu to ok. 2% różnicy w koszcie godziny, a ryzyko podatkowe i spór o minimalną stawkę biorą na siebie firma i osoba, która wypłaca. Przy osobie do 26 lat podział wręcz podnosi koszt. W większości przypadków prościej zapisać, że stawka obejmuje zapłatę za prawa.

Przemek wywodzi się z marketingu i ochrony danych osobowych (RODO). Dziś odpowiada za procesy marketingowe i ochronę danych w grupie firm usługowych.

Skontaktuj się

GRUPA LEJDIS

ul. M. Konopnickiej 47
44-370 Pszów
NIP 6443560959

Wyślij wiadomość

kontakt@lejdis-biuro.pl

Zadzwoń do nas

Tel: 795-428-460
Napisz przez formularz
Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych w celu obsługi zapytania wysłanego przez formularz kontaktowy zgodnie z polityką prywatności.