Zmiana czasu październik 2026: nadgodzina i dodatek nocny w wypłacie
czytaj więcej
Umawiasz się z kimś na zlecenie: „50 zł na rękę za godzinę”. Brzmi prosto, dopóki nie trzeba wpisać kwoty do umowy. Ile to brutto? I ile ta godzina kosztuje Twoją firmę?
To zależy. Umowa zlecenie brutto netto nie przelicza się jednym wzorem, bo o składkach i podatku decyduje sytuacja zleceniobiorcy: czy studiuje, czy ma etat, czy jest na emeryturze. Te same 50 zł na rękę to od 50 do ok. 71 zł brutto, a dla firmy od 50 do ok. 84 zł. Poniżej pokazuję pięć wariantów z liczbami, co zmienia PIT-2, jak zapisać w umowie stawkę netto i ile wynosi minimalna stawka godzinowa.
Spis treści
Dlaczego ta sama kwota na rękę daje różne brutto na zleceniu?
Z wynagrodzenia zleceniobiorcy mogą zejść trzy rzeczy: jego część składek społecznych, składka zdrowotna 9% i zaliczka na podatek. Czy któraś z nich w ogóle jest, zależy od tego, co zleceniobiorca robi poza Twoją umową. Dlatego przed pierwszą wypłatą zbierasz od niego oświadczenie do ZUS i podatku.
Umowa zlecenie brutto netto to zawsze przeliczenie dla konkretnej osoby: kwotę brutto ustalisz dopiero z jej oświadczenia, a nie z samego kalkulatora.
W oświadczeniu liczą się przede wszystkim te pytania:
Uczeń albo student przed 26. urodzinami nie podlega na zleceniu ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym (art. 6 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), więc nie płaci też składki zdrowotnej z tej umowy. Osoba z etatem, na którym zarabia co najmniej płacę minimalną, płaci składki emerytalną i rentową od zlecenia tylko dobrowolnie (art. 9 ust. 1 i 1a tej ustawy), ale składkę zdrowotną płaci zawsze. Osoba, która nie ma etatu, wcześniejszego zlecenia ani własnej firmy, płaci pełne składki. Emerytura niczego tu nie zmienia: emeryt bez etatu, firmy i innego zlecenia też płaci pełne składki.
Podatek: przychody ze zlecenia otrzymane do 26. urodzin są zwolnione do 85 528 zł rocznie, łącznie z etatem (art. 21 ust. 1 pkt 148 ustawy o PIT). Podobnie działają ulga na powrót (dla osób, które przeniosły się do Polski), ulga dla rodzin 4+ i ulga dla seniorów od 60 (kobiety) i 65 lat (mężczyźni), którzy pracują zamiast pobierać emeryturę. Limit 85 528 zł jest wspólny dla wszystkich tych ulg (art. 21 ust. 44 ustawy o PIT). Pozostali płacą zaliczkę 12%.
Oświadczenie najlepiej zebrać w dniu podpisania umowy. Jeśli zleceniobiorca zaczął pracę wcześniej, na słowo, pilnuj też terminu w ZUS, bo 7 dni na zgłoszenie liczy się od pierwszego dnia pracy. Opisałem to w tekście Umowa zlecenia podpisana po rozpoczęciu pracy: data, ZUS i wypłata.
Jak to wygląda u osoby z własną firmą, opisałem przy okazji tekstu PPK a umowa zlecenie: kiedy dorywczy zleceniobiorca trafia do PPK.
Ile na rękę z umowy zlecenie i ile brutto przy 50 zł za godzinę?
Przeliczyłem pięć typowych sytuacji dla 50 zł na rękę za godzinę. Pierwsza kwota to stawka brutto, którą wpisujesz do umowy. Druga to koszt godziny dla firmy, czyli brutto plus składki, które płacisz sam.
| Sytuacja zleceniobiorcy | Brutto za godzinę | Koszt firmy za godzinę |
|---|---|---|
| Student albo uczeń do 26 lat | 50,00 zł | 50,00 zł |
| Etat w innej firmie od płacy minimalnej | 61,43 zł | 61,43 zł |
| Do 26 lat, ale się nie uczy | 61,92 zł | 73,08 zł |
| Pełne składki (bez etatu, firmy i innego zlecenia; emeryt: zob. niżej) | 69,23 zł | 81,71 zł |
| Pełne składki z dobrowolnym chorobowym | 71,19 zł | 84,03 zł |
Założenia:
- umowa na więcej niż 200 zł (przy mniejszej obowiązuje 12% podatku ryczałtowego bez kosztów, art. 30 ust. 1 pkt 5a ustawy o PIT), koszty uzyskania przychodu 20%, zleceniobiorca nie złożył PIT-2;
- składka wypadkowa 1,67%, czyli połowa najwyższej stopy, którą płaci firma zgłaszająca w poprzednim roku średnio najwyżej 9 osób (art. 28 ust. 1 i 3 ustawy wypadkowej);
- podstawa ze zlecenia w przeliczeniu na pełny miesiąc poniżej płacy minimalnej (4806 zł), czyli przy pełnych składkach do ok. 69 godzin w miesiącu, więc bez składki na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy (art. 259 ust. 1 ustawy o rynku pracy i art. 4 ust. 1 ustawy o Funduszu Solidarnościowym, stopy podaje ZUS);
- bez wpłat do PPK: zleceniobiorca pracuje krócej niż 3 miesiące albo zrezygnował (art. 16 ust. 1 ustawy o PPK). Przy PPK firma płaci więcej, a zleceniobiorca dostaje mniej na rękę.
Stopy składek i ich podział między zleceniobiorcę a firmę są w art. 16 i 22 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a składka zdrowotna 9% w art. 79 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej. Za kobiety od 55 i mężczyzn od 60 lat, czyli także za większość emerytów, nie płacisz składki na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (art. 9b ust. 2 ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych), więc godzina kosztuje wtedy ok. 81,64 zł zamiast 81,71 zł. Grosze mogą się różnić, bo zaliczkę na podatek zaokrągla się do pełnych złotych od kwoty z całego miesiąca.
Umowa zlecenie brutto netto na przykładzie: skąd 69,23 zł?
Z 69,23 zł zleceniobiorca oddaje 9,76% na emeryturę (6,76 zł) i 1,5% na rentę (1,04 zł). Zostaje 61,43 zł. Od tego idzie składka zdrowotna 9% (5,53 zł) i zaliczka na podatek: 12% od 61,43 zł pomniejszonych o 20% kosztów (5,90 zł). Na rękę: 61,43 − 5,53 − 5,90 = 50,00 zł.
Ty dokładasz do 69,23 zł swoją część: 9,76% emerytalnej, 6,5% rentowej, 1,67% wypadkowej i 0,10% na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Razem 18,03% ponad brutto, czyli 81,71 zł za godzinę.
Osoba z etatem od płacy minimalnej nie płaci od Twojej umowy składek społecznych, więc zostaje jej tylko zdrowotna i podatek. Dlatego brutto spada do 61,43 zł, a Ty nic do niego nie dokładasz. Gdy pensja z etatu jest niższa niż płaca minimalna, ta osoba wpada w wariant „pełne składki”.
Ile koszt godziny przy pełnych składkach obniża podział stawki na pracę i prawa autorskie, przeliczyłem we wpisie 50% koszty uzyskania przychodu na zleceniu - kiedy się nie opłaca: to ok. 2%, a ryzyko podatkowe bierze na siebie firma.

PIT-2 na umowie zlecenie: kto na nim zyskuje?
Zleceniobiorca może złożyć Ci PIT-2, czyli oświadczenie o stosowaniu kwoty zmniejszającej podatek. Dotyczy to także umów zlecenia: płatnik, czyli Twoja firma, która pobiera i wpłaca podatek, pomniejsza wtedy zaliczkę o kwotę wskazaną w oświadczeniu: 1/12 kwoty zmniejszającej (300 zł), 1/24 (150 zł) albo 1/36 (100 zł) miesięcznie (art. 31b ust. 1 i 3 ustawy o PIT w związku z art. 41 ust. 1). To nie jest Twoja decyzja. Jeśli zleceniobiorca złoży oświadczenie, musisz je stosować. Emerytowi kwotę zmniejszającą stosuje zwykle ZUS przy emeryturze, więc u Ciebie najczęściej nie może jej już wykorzystać (art. 31b ust. 4 i 5).
PIT-2 podnosi kwotę na rękę, a nie obniża kosztu firmy, jeśli w umowie stoi stała stawka brutto. Przy pełnych składkach zaliczka to ok. 5,90 zł za godzinę. Przy pomniejszeniu o 300 zł znika do mniej więcej 50 godzin w miesiącu, więc zleceniobiorca dostaje ok. 55,90 zł zamiast 50 zł.
Dlaczego nie obniżyć brutto, skoro i tak „ma dostać 50 zł”? Bo musiałbyś przeliczać stawkę co miesiąc. Do tego nie sprawdzisz, czy ta sama osoba nie korzysta z kwoty zmniejszającej u innego płatnika. PIT-2 można złożyć najwyżej trzem płatnikom, a łącznie w miesiącu wolno pomniejszyć zaliczki tylko o 1/12 kwoty (art. 31b ust. 2 i 5). Prościej liczyć brutto bez PIT-2 i powiedzieć zleceniobiorcy, że po złożeniu oświadczenia dostanie więcej.
Jak zapisać w umowie zlecenia stawkę netto?
Możesz wpisać kwotę brutto. Wtedy znasz swój koszt z góry, a zleceniobiorca dowiaduje się, ile dostanie, dopiero po złożeniu oświadczenia. Jeśli umawiacie się na kwotę na rękę, wpisz ją wprost, bo umowa zlecenie ze stawką netto też jest w porządku. Trzeba ją tylko dobrze zbudować:
Stała kwota na rękę
W umowie wpisujesz stawkę netto za godzinę, np. 50 zł, liczoną bez PIT-2.
Brutto liczy zleceniodawca
Zapis, że stawkę brutto ustala firma na podstawie oświadczenia zleceniobiorcy do ZUS i podatku.
Zmiana sytuacji bez aneksu
Zleceniobiorca zgłasza zmianę (np. skończył 26 lat, obronił dyplom, został skreślony z listy studentów albo stracił etat), a firma przelicza brutto od tego miesiąca.
Odpowiedzialność za dane
Jeśli poda nieprawdziwe dane, zwraca firmie swoją część zaległych składek i odsetki, które firma dopłaciła do ZUS.
Punkt trzeci jest ważniejszy, niż wygląda. Student kończy 26 lat i od dnia urodzin z jego zlecenia idą składki ZUS i zdrowotna. Przy podatku liczy się dzień wypłaty: pieniądze wypłacone po urodzinach są opodatkowane, nawet jeśli dotyczą pracy sprzed urodzin. Jeśli w umowie stoi brutto 50 zł, jego przelew spada do ok. 36 zł za godzinę. Jeśli stoi netto, Twój koszt rośnie z 50 do 81,71 zł. Przy zapisie netto ryzyko zmiany sytuacji zleceniobiorcy bierzesz na siebie, więc licz z zapasem.
Jeśli zleceniobiorca jeździ do klientów własnym autem, w tej samej umowie zapisz zasady zwrotu kosztów. Jak je ustalić i kiedy taki zwrot jest wolny od podatku, opisaliśmy w tekście Kilometrówka 2026: ile oddać pracownikowi za jazdy prywatnym autem.
Oświadczenie odbierz przed pierwszą wypłatą. Bez niego biuro rachunkowe nie wie, które składki naliczyć. Jeśli rozliczasz się z nami, w ramach kadr i płac przy księgowości wyliczymy stawkę brutto z oświadczenia i zgłosimy zleceniobiorcę do ZUS.
Minimalna stawka godzinowa 2026 na umowie zlecenie
W 2026 r. minimalna stawka godzinowa wynosi 31,40 zł brutto (rozporządzenie Rady Ministrów z 11 września 2025 r.). Od 1 stycznia 2027 r. będzie to 32,30 zł (rozporządzenie z 14 września 2026 r.). Liczy się kwota brutto za każdą godzinę wykonania zlecenia, nie kwota na rękę (art. 8a ust. 1 ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę).
Minimalna stawka dotyczy każdej godziny, także tej, o którą wydłuża się nocna zmiana przy jesiennej zmianie czasu. Jak tę godzinę rozliczyć zleceniobiorcy, a jak pracownikowi na etacie, piszemy we wpisie Zmiana czasu październik 2026: nadgodzina i dodatek nocny w wypłacie.
Przy 50 zł na rękę stawka brutto we wszystkich wariantach z tabeli wynosi co najmniej 50 zł, więc minimum masz z zapasem. Kto jako przedsiębiorca albo w jego imieniu płaci za godzinę mniej niż minimalna stawka, podlega grzywnie od 1 000 do 30 000 zł (art. 8e).
Najczęstsze pytania o brutto, netto i koszt zlecenia
Ile na rękę dostaje student na umowie zlecenie?+
Całą kwotę brutto. Uczeń albo student przed 26. urodzinami nie płaci od zlecenia składek ZUS ani zdrowotnej, a jego przychód jest zwolniony z podatku do 85 528 zł w roku. Zwolnienie ze składek kończy się w dniu 26. urodzin albo wcześniej, z dniem obrony dyplomu lub skreślenia z listy studentów. Słuchacz studiów podyplomowych i doktorant nie są studentami.
Ile na rękę ze zlecenia ma osoba do 26 lat bez statusu studenta?+
Płaci składki emerytalną i rentową oraz zdrowotną, ale nie płaci podatku dzięki uldze dla młodych. Przy 50 zł na rękę stawka brutto wynosi 61,92 zł, a koszt firmy 73,08 zł za godzinę.
Ile kosztuje firmę umowa zlecenie z pełnymi składkami?+
Ok. 18% ponad brutto: 9,76% emerytalnej, 6,5% rentowej, wypadkowa (np. 1,67%) i 0,10% na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Gdy podstawa w przeliczeniu na pełny miesiąc dojdzie do płacy minimalnej, dochodzi 2,45% na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy (nie płacisz jej za kobiety od 55 i mężczyzn od 60 lat, art. 261 ustawy o rynku pracy i art. 4 ust. 1 ustawy o Funduszu Solidarnościowym; za te osoby nie płacisz też 0,10% na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych).
Czy zleceniobiorca może złożyć PIT-2?+
Tak. Firma jako płatnik musi wtedy pomniejszać zaliczkę o kwotę z oświadczenia: 300, 150 albo 100 zł miesięcznie. Zleceniobiorca dostaje więcej na rękę, koszt firmy przy stałym brutto się nie zmienia.
Ile wynosi minimalna stawka godzinowa na zleceniu?+
31,40 zł brutto w 2026 r. i 32,30 zł brutto od 1 stycznia 2027 r. Za wypłatę poniżej minimum grozi grzywna od 1 000 do 30 000 zł.
Pamiętaj: przy umowie zlecenie brutto i netto policzysz dopiero wtedy, gdy masz oświadczenie zleceniobiorcy (studia do 26 lat, etat, emerytura, PIT-2). Jeśli umawiasz się na kwotę na rękę, zapisz w umowie, kto i kiedy przelicza brutto, a różnicę między wariantami policz, zanim powiesz „50 zł”.

