menuMENU

Jednoosobowa działalność gospodarcza cudzoziemca: kto może i po co PESEL od listopada 2026

Masz w Polsce kartę pobytu, ochronę czasową albo wizę i chcesz pracować na swoim, jako jednoosobowa firma. Zanim usiądziesz do wniosku, sprawdź dwie rzeczy. Jednoosobowa działalność gospodarcza cudzoziemca jest możliwa tylko przy określonych dokumentach pobytowych, a od 1 listopada 2026 r. wymaga też numeru PESEL: bez niego wniosku o wpis do CEIDG już nie złożysz.

CEIDG to Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej, czyli państwowy rejestr firm jednoosobowych. Gotowe listy w internecie często pomijają kilka grup cudzoziemców, którzy mogą się do niego wpisać. Pokazuję listę z ustawy, kto musi założyć spółkę i jak zdobyć PESEL przed rejestracją.

Spis treści

Kto z cudzoziemców może prowadzić jednoosobową firmę jak Polak?

Zasady są w art. 4 ustawy o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym. Obywatele innych państw Unii Europejskiej oraz Norwegii, Islandii i Liechtensteinu (państwa Europejskiego Obszaru Gospodarczego) zakładają firmę na takich samych zasadach jak Polacy.

Pozostali cudzoziemcy mogą prowadzić jednoosobową firmę tylko wtedy, gdy mają jeden z dokumentów albo statusów wymienionych w ustawie. Ta lista jest zamknięta, choć umowa międzynarodowa może dać obywatelom danego państwa szersze prawa (art. 4 ust. 3 i 4).

Twój dokument albo statusJednoosobowa firma?
obywatelstwo innego państwa UE, Norwegii, Islandii, Liechtensteinutak, jak Polak
zezwolenie na pobyt stałytak
zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UEtak
status uchodźcy albo ochrona uzupełniającatak
zgoda na pobyt ze względów humanitarnych albo zgoda na pobyt tolerowanytak
ochrona czasowa w Polscetak
ważna Karta Polakatak
członek rodziny obywatela UE lub EOG, który z nim przebywa albo do niego dołączatak
zezwolenie na pobyt czasowy m.in. w związku z Niebieską Kartą UE, studiami, badaniami naukowymi albo łączeniem z rodzinątak
dowolne zezwolenie na pobyt czasowy plus małżeństwo z obywatelem Polski, który mieszka w Polscetak
zezwolenie na pobyt czasowy i pracę, wiza, ruch bezwizowyco do zasady nie, tylko spółka

Tabela pokazuje najczęstsze sytuacje. Prawo do jednoosobowej firmy dają też zezwolenie na pobyt czasowy udzielone na kontynuację firmy, która jest już wpisana do CEIDG, oraz udział w publicznym programie wsparcia dla cudzoziemców zakładających firmy (wykaz takich programów publikuje Kancelaria Prezesa Rady Ministrów).

Masz kilka tytułów naraz, np. wizę i Kartę Polaka? Wystarczy jeden z listy. Przy karcie pobytu liczy się podstawa z decyzji o udzieleniu zezwolenia, a nie sam plastik.

Ochrona czasowa, rodzina obywatela UE, studia: grupy pomijane na listach

Te pozycje najczęściej giną w gotowych zestawieniach.

Ochrona czasowa, czyli dziś główna droga obywateli Ukrainy

Kto korzysta w Polsce z ochrony czasowej, zakłada jednoosobową działalność gospodarczą na takich samych zasadach jak Polak (art. 4 ust. 2 pkt 2 ustawy). Od 5 marca 2026 r. nowe firmy obywateli Ukrainy powstają już na tych ogólnych zasadach, a nie według art. 23 specustawy, który uchyliła ustawa z 23 stycznia 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 203). Firmy założone wcześniej na jego podstawie mogą działać dalej, dopóki pobyt właściciela jest legalny.

Szczegóły dla tej grupy opisaliśmy osobno: jak założyć firmę w Polsce jako obywatel Ukrainy.

Członek rodziny obywatela UE

Jesteś np. małżonkiem obywatelki Niemiec albo Litwy i mieszkasz z nią w Polsce? Masz prawo do jednoosobowej firmy jak Polak, choć sam nie pochodzisz z Unii (art. 4 ust. 2 pkt 4). Kto jest członkiem rodziny, określa ustawa o wjeździe i pobycie obywateli państw członkowskich UE i członków ich rodzin.

Karta pobytu a działalność gospodarcza przy pobycie czasowym

Zezwolenie na pobyt czasowy nie zamyka drogi do jednoosobowej firmy, ale tylko przy wybranych podstawach. Wymienia je art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. c, z odesłaniem do art. 127, 137a, 144, 151 ust. 1, 159 ust. 1 i 186 ust. 1 pkt 3, 4 i 7 ustawy o cudzoziemcach:

  • Niebieska Karta UE (praca w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji), także mobilność długoterminowa jej posiadacza;
  • studia;
  • badania naukowe, a także szukanie pracy albo planowanie firmy po zakończeniu badań w Polsce;
  • łączenie z rodziną cudzoziemca, który mieszka w Polsce;
  • status rezydenta długoterminowego UE nadany przez inne państwo Unii, także dla członka rodziny takiej osoby.

Student z kartą pobytu może więc prowadzić firmę jak Polak, a osoba z zezwoleniem na pobyt czasowy i pracę już nie. Uwaga na absolwentów: zezwolenie dla absolwenta polskiej uczelni, który szuka pracy albo planuje firmę (art. 186 ust. 1 pkt 6), na tej liście nie jest.

Wyjątek robi małżeństwo: każde zezwolenie na pobyt czasowy wystarczy, jeśli Twój mąż albo żona jest obywatelem Polski i mieszka w Polsce (lit. g). Podstawa zezwolenia nie ma tu znaczenia.

Czekasz na kolejne zezwolenie?

Prawo do firmy zachowujesz także w trakcie sprawy o kolejne zezwolenie na pobyt (art. 4 ust. 2 pkt 5 ustawy). Warunki są dwa: wniosek złożyłeś w terminie i bez braków formalnych albo braki uzupełniłeś na czas (art. 108 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach), a tuż przed jego złożeniem miałeś prawo do firmy dzięki pobytowi czasowemu z jednej z podstaw opisanych wyżej albo dzięki małżeństwu z obywatelem Polski.

Kto nie zarejestruje firmy w CEIDG i musi założyć spółkę?

Jeśli Twój dokument nie daje prawa do jednoosobowej firmy, możesz prowadzić biznes w Polsce wyłącznie w formie spółki komandytowej, komandytowo-akcyjnej, z ograniczoną odpowiedzialnością, prostej spółki akcyjnej albo spółki akcyjnej, o ile umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej (art. 4 ust. 3 ustawy). Dotyczy to m.in. osób, które mają:

  • zezwolenie na pobyt czasowy i pracę, bez małżeństwa z obywatelem Polski;
  • zezwolenie na pobyt czasowy w celu prowadzenia działalności, jeśli nie zostało udzielone na kontynuację firmy już wpisanej do CEIDG;
  • wizę albo pobyt w ruchu bezwizowym.

Na liście form nie ma spółki cywilnej ani jawnej, więc ta droga też odpada.

Różnice w kosztach i odpowiedzialności rozpisaliśmy we wpisie jednoosobowa działalność czy spółka z o.o. - co wybrać. Wyjątek z umowy międzynarodowej sprawdź indywidualnie, zanim zaczniesz zakładać spółkę.

PESEL dla cudzoziemca: od 1 listopada 2026 r. potrzebny do wniosku o wpis do CEIDG

Od 1 listopada 2026 r. osoba zagraniczna, która składa wniosek o wpis do CEIDG, musi mieć numer PESEL. Jeśli go nie ma, musi mieć identyfikator nadany przez państwo UE do celów elektronicznej identyfikacji transgranicznej, czyli w praktyce elektroniczną identyfikację z innego kraju Unii.

Wymóg dodała nowelizacja ustawy o CEIDG (Dz.U. 2026 poz. 507) jako nowy art. 4 ust. 9 ustawy o przedsiębiorcach zagranicznych. Dotąd przedsiębiorca bez PESEL podawał we wniosku datę urodzenia. Od listopada to już nie wystarczy.

Od tej samej daty wniosek o wpis z informacją o podjęciu działalności składa się tylko przez formularz elektroniczny (art. 16 nowelizacji). Wniosek o założenie firmy złożony po 31 października 2026 r. w urzędzie gminy albo wysłany do niego pocztą zostaje bez rozpoznania (art. 15).

Formularz podpisujesz elektronicznie, np. profilem zaufanym, czyli bezpłatnym podpisem do spraw urzędowych. Profil zaufany może mieć tylko osoba z numerem PESEL (art. 20ad ust. 1 i art. 20c ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne). Dlatego wniosek o PESEL składasz przed rejestracją firmy, a nie przy okazji.

Dwie sprawy przejściowe z nowelizacji:

  • wniosek o wpis złożony przed 1 listopada 2026 r., którego CEIDG nie zdążyła wpisać, rozpatruje się według starych przepisów, czyli bez wymogu PESEL (art. 29);
  • masz już firmę, a w jej wpisie nie ma numeru PESEL? Uzupełnij go wnioskiem o zmianę wpisu do 1 czerwca 2030 r. Potem CEIDG wykreśli firmę z rejestru (art. 22).

Kolejność kroków cudzoziemca przed założeniem firmy od 1 listopada 2026: sprawdzenie dokumentu pobytowego, numer PESEL, profil zaufany, adres firmy i e-Doręczenia, wniosek do CEIDG online

PESEL dla cudzoziemca bez meldunku

Jeśli zameldujesz się w Polsce na pobyt stały albo czasowy, PESEL dostaniesz z urzędu, bo o jego nadanie występuje gmina, która Cię melduje (art. 17 ustawy o ewidencji ludności). Bez meldunku numer nadaje się na Twój wniosek, jeśli przepis innej ustawy każe Ci go mieć (art. 7 ust. 2 i art. 16 ust. 2).

Nowy obowiązek z ustawy o przedsiębiorcach zagranicznych jest właśnie takim przepisem. Zacznie obowiązywać 1 listopada 2026 r., więc wcześniej nie powołasz się na niego we wniosku o PESEL. Za to wniosek do CEIDG złożony przed tą datą numeru PESEL nie wymaga (art. 29 nowelizacji).

Wniosek o nadanie numeru PESEL dla cudzoziemca i podstawa prawna

Według art. 18 ustawy o ewidencji ludności:

  • wniosek składasz na papierze, z własnoręcznym podpisem, w dowolnym urzędzie gminy, nie tylko tam, gdzie mieszkasz;
  • jeśli nie jesteś obywatelem UE, EOG, Szwajcarii ani członkiem rodziny takiej osoby, musisz przyjść osobiście;
  • we wniosku wskazujesz podstawę prawną i dokumentujesz swoje dane. Przy rejestracji firmy podstawą jest art. 4 ust. 9 ustawy o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych (od 1 listopada 2026 r.) w związku z art. 7 ust. 2 i art. 16 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Napisz też, że zamierzasz złożyć wniosek o wpis do CEIDG;
  • braki we wniosku urząd każe uzupełnić w 7 dni, inaczej wniosek zostaje bez rozpoznania.

Najczęstsze pytania o jednoosobową działalność gospodarczą cudzoziemca

Czy z kartą pobytu mogę założyć działalność gospodarczą?+

To zależy… od podstawy w decyzji, nie od plastiku. Pobyt stały, rezydent długoterminowy UE, Niebieska Karta UE, studia, badania naukowe, łączenie z rodziną i kilka innych podstaw opisanych wyżej dają prawo do jednoosobowej firmy. Zezwolenie na pobyt czasowy i pracę go nie daje, chyba że jesteś w związku małżeńskim z obywatelem Polski, który mieszka w Polsce.

Czy dostanę PESEL bez meldunku?+

Tak, jeśli wskażesz podstawę prawną. Od 1 listopada 2026 r. jest nią obowiązek posiadania PESEL przez cudzoziemca, który składa wniosek o wpis do CEIDG (art. 4 ust. 9 ustawy o przedsiębiorcach zagranicznych). Wniosek składasz na papierze w dowolnym urzędzie gminy, a jeśli nie jesteś obywatelem UE, EOG ani Szwajcarii (ani członkiem rodziny takiej osoby), przychodzisz osobiście.

Mam firmę w CEIDG bez numeru PESEL. Co muszę zrobić?+

Złożyć wniosek o zmianę wpisu i dopisać PESEL do 1 czerwca 2030 r. Po tym terminie CEIDG wykreśli wpis, w którym PESEL nadal nie ma.

Czy cudzoziemiec bez uprawnień do jednoosobowej firmy może założyć spółkę cywilną?+

Nie. Ustawa pozwala mu działać tylko w spółce komandytowej, komandytowo-akcyjnej, z o.o., prostej spółce akcyjnej i spółce akcyjnej, a spółki cywilnej ani jawnej na tej liście nie ma.

Zanim złożysz wniosek

Pamiętaj: jednoosobowa działalność gospodarcza cudzoziemca zaczyna się od decyzji pobytowej, a nie od formularza. Najpierw sprawdź podstawę pobytu, potem zdobądź PESEL i profil zaufany, a na końcu złóż wniosek online. Jeśli Twój dokument nie pozwala na jednoosobową firmę, nie trać czasu na CEIDG, tylko od razu planuj spółkę.

We wniosku podasz też adres do doręczeń (art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy o CEIDG) i dane do założenia skrzynki e-Doręczeń, na którą urzędy wysyłają pisma (art. 152 ustawy o doręczeniach elektronicznych). Nie masz lokalu i nie chcesz wpisywać mieszkania? Opcje opisaliśmy we wpisie rejestracja firmy bez adresu - co zrobić bez lokalu, a nasz adres do rejestracji firmy możesz wpisać do CEIDG od razu.

Resztę formalności, od kodów PKD (Polskiej Klasyfikacji Działalności) po ZUS, znajdziesz w poradniku jak założyć działalność gospodarczą krok po kroku. A jeśli polskie podatki są dla Ciebie nowe, napisz do nas w sprawie księgowości.

Tworzy strony WWW i sklepy dla klientów, opiekuje się nimi i pozycjonuje je.

Skontaktuj się

GRUPA LEJDIS

ul. M. Konopnickiej 47
44-370 Pszów
NIP 6443560959

Wyślij wiadomość

kontakt@lejdis-biuro.pl

Zadzwoń do nas

Tel: 795-428-460
Napisz przez formularz
Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych w celu obsługi zapytania wysłanego przez formularz kontaktowy zgodnie z polityką prywatności.