Zmiana czasu październik 2026: nadgodzina i dodatek nocny w wypłacie
czytaj więcej
Masz w Polsce kartę pobytu, ochronę czasową albo wizę i chcesz pracować na swoim, jako jednoosobowa firma. Zanim usiądziesz do wniosku, sprawdź dwie rzeczy. Jednoosobowa działalność gospodarcza cudzoziemca jest możliwa tylko przy określonych dokumentach pobytowych, a od 1 listopada 2026 r. wymaga też numeru PESEL: bez niego wniosku o wpis do CEIDG już nie złożysz.
CEIDG to Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej, czyli państwowy rejestr firm jednoosobowych. Gotowe listy w internecie często pomijają kilka grup cudzoziemców, którzy mogą się do niego wpisać. Pokazuję listę z ustawy, kto musi założyć spółkę i jak zdobyć PESEL przed rejestracją.
Spis treści
Kto z cudzoziemców może prowadzić jednoosobową firmę jak Polak?
Zasady są w art. 4 ustawy o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym. Obywatele innych państw Unii Europejskiej oraz Norwegii, Islandii i Liechtensteinu (państwa Europejskiego Obszaru Gospodarczego) zakładają firmę na takich samych zasadach jak Polacy.
Pozostali cudzoziemcy mogą prowadzić jednoosobową firmę tylko wtedy, gdy mają jeden z dokumentów albo statusów wymienionych w ustawie. Ta lista jest zamknięta, choć umowa międzynarodowa może dać obywatelom danego państwa szersze prawa (art. 4 ust. 3 i 4).
| Twój dokument albo status | Jednoosobowa firma? |
|---|---|
| obywatelstwo innego państwa UE, Norwegii, Islandii, Liechtensteinu | tak, jak Polak |
| zezwolenie na pobyt stały | tak |
| zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE | tak |
| status uchodźcy albo ochrona uzupełniająca | tak |
| zgoda na pobyt ze względów humanitarnych albo zgoda na pobyt tolerowany | tak |
| ochrona czasowa w Polsce | tak |
| ważna Karta Polaka | tak |
| członek rodziny obywatela UE lub EOG, który z nim przebywa albo do niego dołącza | tak |
| zezwolenie na pobyt czasowy m.in. w związku z Niebieską Kartą UE, studiami, badaniami naukowymi albo łączeniem z rodziną | tak |
| dowolne zezwolenie na pobyt czasowy plus małżeństwo z obywatelem Polski, który mieszka w Polsce | tak |
| zezwolenie na pobyt czasowy i pracę, wiza, ruch bezwizowy | co do zasady nie, tylko spółka |
Tabela pokazuje najczęstsze sytuacje. Prawo do jednoosobowej firmy dają też zezwolenie na pobyt czasowy udzielone na kontynuację firmy, która jest już wpisana do CEIDG, oraz udział w publicznym programie wsparcia dla cudzoziemców zakładających firmy (wykaz takich programów publikuje Kancelaria Prezesa Rady Ministrów).
Masz kilka tytułów naraz, np. wizę i Kartę Polaka? Wystarczy jeden z listy. Przy karcie pobytu liczy się podstawa z decyzji o udzieleniu zezwolenia, a nie sam plastik.
Ochrona czasowa, rodzina obywatela UE, studia: grupy pomijane na listach
Te pozycje najczęściej giną w gotowych zestawieniach.
Ochrona czasowa, czyli dziś główna droga obywateli Ukrainy
Kto korzysta w Polsce z ochrony czasowej, zakłada jednoosobową działalność gospodarczą na takich samych zasadach jak Polak (art. 4 ust. 2 pkt 2 ustawy). Od 5 marca 2026 r. nowe firmy obywateli Ukrainy powstają już na tych ogólnych zasadach, a nie według art. 23 specustawy, który uchyliła ustawa z 23 stycznia 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 203). Firmy założone wcześniej na jego podstawie mogą działać dalej, dopóki pobyt właściciela jest legalny.
Szczegóły dla tej grupy opisaliśmy osobno: jak założyć firmę w Polsce jako obywatel Ukrainy.
Członek rodziny obywatela UE
Jesteś np. małżonkiem obywatelki Niemiec albo Litwy i mieszkasz z nią w Polsce? Masz prawo do jednoosobowej firmy jak Polak, choć sam nie pochodzisz z Unii (art. 4 ust. 2 pkt 4). Kto jest członkiem rodziny, określa ustawa o wjeździe i pobycie obywateli państw członkowskich UE i członków ich rodzin.
Karta pobytu a działalność gospodarcza przy pobycie czasowym
Zezwolenie na pobyt czasowy nie zamyka drogi do jednoosobowej firmy, ale tylko przy wybranych podstawach. Wymienia je art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. c, z odesłaniem do art. 127, 137a, 144, 151 ust. 1, 159 ust. 1 i 186 ust. 1 pkt 3, 4 i 7 ustawy o cudzoziemcach:
- Niebieska Karta UE (praca w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji), także mobilność długoterminowa jej posiadacza;
- studia;
- badania naukowe, a także szukanie pracy albo planowanie firmy po zakończeniu badań w Polsce;
- łączenie z rodziną cudzoziemca, który mieszka w Polsce;
- status rezydenta długoterminowego UE nadany przez inne państwo Unii, także dla członka rodziny takiej osoby.
Student z kartą pobytu może więc prowadzić firmę jak Polak, a osoba z zezwoleniem na pobyt czasowy i pracę już nie. Uwaga na absolwentów: zezwolenie dla absolwenta polskiej uczelni, który szuka pracy albo planuje firmę (art. 186 ust. 1 pkt 6), na tej liście nie jest.
Wyjątek robi małżeństwo: każde zezwolenie na pobyt czasowy wystarczy, jeśli Twój mąż albo żona jest obywatelem Polski i mieszka w Polsce (lit. g). Podstawa zezwolenia nie ma tu znaczenia.
Czekasz na kolejne zezwolenie?
Prawo do firmy zachowujesz także w trakcie sprawy o kolejne zezwolenie na pobyt (art. 4 ust. 2 pkt 5 ustawy). Warunki są dwa: wniosek złożyłeś w terminie i bez braków formalnych albo braki uzupełniłeś na czas (art. 108 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach), a tuż przed jego złożeniem miałeś prawo do firmy dzięki pobytowi czasowemu z jednej z podstaw opisanych wyżej albo dzięki małżeństwu z obywatelem Polski.
Kto nie zarejestruje firmy w CEIDG i musi założyć spółkę?
Jeśli Twój dokument nie daje prawa do jednoosobowej firmy, możesz prowadzić biznes w Polsce wyłącznie w formie spółki komandytowej, komandytowo-akcyjnej, z ograniczoną odpowiedzialnością, prostej spółki akcyjnej albo spółki akcyjnej, o ile umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej (art. 4 ust. 3 ustawy). Dotyczy to m.in. osób, które mają:
- zezwolenie na pobyt czasowy i pracę, bez małżeństwa z obywatelem Polski;
- zezwolenie na pobyt czasowy w celu prowadzenia działalności, jeśli nie zostało udzielone na kontynuację firmy już wpisanej do CEIDG;
- wizę albo pobyt w ruchu bezwizowym.
Na liście form nie ma spółki cywilnej ani jawnej, więc ta droga też odpada.
Różnice w kosztach i odpowiedzialności rozpisaliśmy we wpisie jednoosobowa działalność czy spółka z o.o. - co wybrać. Wyjątek z umowy międzynarodowej sprawdź indywidualnie, zanim zaczniesz zakładać spółkę.
PESEL dla cudzoziemca: od 1 listopada 2026 r. potrzebny do wniosku o wpis do CEIDG
Od 1 listopada 2026 r. osoba zagraniczna, która składa wniosek o wpis do CEIDG, musi mieć numer PESEL. Jeśli go nie ma, musi mieć identyfikator nadany przez państwo UE do celów elektronicznej identyfikacji transgranicznej, czyli w praktyce elektroniczną identyfikację z innego kraju Unii.
Wymóg dodała nowelizacja ustawy o CEIDG (Dz.U. 2026 poz. 507) jako nowy art. 4 ust. 9 ustawy o przedsiębiorcach zagranicznych. Dotąd przedsiębiorca bez PESEL podawał we wniosku datę urodzenia. Od listopada to już nie wystarczy.
Od tej samej daty wniosek o wpis z informacją o podjęciu działalności składa się tylko przez formularz elektroniczny (art. 16 nowelizacji). Wniosek o założenie firmy złożony po 31 października 2026 r. w urzędzie gminy albo wysłany do niego pocztą zostaje bez rozpoznania (art. 15).
Formularz podpisujesz elektronicznie, np. profilem zaufanym, czyli bezpłatnym podpisem do spraw urzędowych. Profil zaufany może mieć tylko osoba z numerem PESEL (art. 20ad ust. 1 i art. 20c ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne). Dlatego wniosek o PESEL składasz przed rejestracją firmy, a nie przy okazji.
Dwie sprawy przejściowe z nowelizacji:
- wniosek o wpis złożony przed 1 listopada 2026 r., którego CEIDG nie zdążyła wpisać, rozpatruje się według starych przepisów, czyli bez wymogu PESEL (art. 29);
- masz już firmę, a w jej wpisie nie ma numeru PESEL? Uzupełnij go wnioskiem o zmianę wpisu do 1 czerwca 2030 r. Potem CEIDG wykreśli firmę z rejestru (art. 22).

PESEL dla cudzoziemca bez meldunku
Jeśli zameldujesz się w Polsce na pobyt stały albo czasowy, PESEL dostaniesz z urzędu, bo o jego nadanie występuje gmina, która Cię melduje (art. 17 ustawy o ewidencji ludności). Bez meldunku numer nadaje się na Twój wniosek, jeśli przepis innej ustawy każe Ci go mieć (art. 7 ust. 2 i art. 16 ust. 2).
Nowy obowiązek z ustawy o przedsiębiorcach zagranicznych jest właśnie takim przepisem. Zacznie obowiązywać 1 listopada 2026 r., więc wcześniej nie powołasz się na niego we wniosku o PESEL. Za to wniosek do CEIDG złożony przed tą datą numeru PESEL nie wymaga (art. 29 nowelizacji).
Wniosek o nadanie numeru PESEL dla cudzoziemca i podstawa prawna
Według art. 18 ustawy o ewidencji ludności:
- wniosek składasz na papierze, z własnoręcznym podpisem, w dowolnym urzędzie gminy, nie tylko tam, gdzie mieszkasz;
- jeśli nie jesteś obywatelem UE, EOG, Szwajcarii ani członkiem rodziny takiej osoby, musisz przyjść osobiście;
- we wniosku wskazujesz podstawę prawną i dokumentujesz swoje dane. Przy rejestracji firmy podstawą jest art. 4 ust. 9 ustawy o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych (od 1 listopada 2026 r.) w związku z art. 7 ust. 2 i art. 16 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Napisz też, że zamierzasz złożyć wniosek o wpis do CEIDG;
- braki we wniosku urząd każe uzupełnić w 7 dni, inaczej wniosek zostaje bez rozpoznania.
Najczęstsze pytania o jednoosobową działalność gospodarczą cudzoziemca
Czy z kartą pobytu mogę założyć działalność gospodarczą?+
To zależy… od podstawy w decyzji, nie od plastiku. Pobyt stały, rezydent długoterminowy UE, Niebieska Karta UE, studia, badania naukowe, łączenie z rodziną i kilka innych podstaw opisanych wyżej dają prawo do jednoosobowej firmy. Zezwolenie na pobyt czasowy i pracę go nie daje, chyba że jesteś w związku małżeńskim z obywatelem Polski, który mieszka w Polsce.
Czy dostanę PESEL bez meldunku?+
Tak, jeśli wskażesz podstawę prawną. Od 1 listopada 2026 r. jest nią obowiązek posiadania PESEL przez cudzoziemca, który składa wniosek o wpis do CEIDG (art. 4 ust. 9 ustawy o przedsiębiorcach zagranicznych). Wniosek składasz na papierze w dowolnym urzędzie gminy, a jeśli nie jesteś obywatelem UE, EOG ani Szwajcarii (ani członkiem rodziny takiej osoby), przychodzisz osobiście.
Mam firmę w CEIDG bez numeru PESEL. Co muszę zrobić?+
Złożyć wniosek o zmianę wpisu i dopisać PESEL do 1 czerwca 2030 r. Po tym terminie CEIDG wykreśli wpis, w którym PESEL nadal nie ma.
Czy cudzoziemiec bez uprawnień do jednoosobowej firmy może założyć spółkę cywilną?+
Nie. Ustawa pozwala mu działać tylko w spółce komandytowej, komandytowo-akcyjnej, z o.o., prostej spółce akcyjnej i spółce akcyjnej, a spółki cywilnej ani jawnej na tej liście nie ma.
Zanim złożysz wniosek
Pamiętaj: jednoosobowa działalność gospodarcza cudzoziemca zaczyna się od decyzji pobytowej, a nie od formularza. Najpierw sprawdź podstawę pobytu, potem zdobądź PESEL i profil zaufany, a na końcu złóż wniosek online. Jeśli Twój dokument nie pozwala na jednoosobową firmę, nie trać czasu na CEIDG, tylko od razu planuj spółkę.
We wniosku podasz też adres do doręczeń (art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy o CEIDG) i dane do założenia skrzynki e-Doręczeń, na którą urzędy wysyłają pisma (art. 152 ustawy o doręczeniach elektronicznych). Nie masz lokalu i nie chcesz wpisywać mieszkania? Opcje opisaliśmy we wpisie rejestracja firmy bez adresu - co zrobić bez lokalu, a nasz adres do rejestracji firmy możesz wpisać do CEIDG od razu.
Resztę formalności, od kodów PKD (Polskiej Klasyfikacji Działalności) po ZUS, znajdziesz w poradniku jak założyć działalność gospodarczą krok po kroku. A jeśli polskie podatki są dla Ciebie nowe, napisz do nas w sprawie księgowości.

